Niepodległość Indii

Ruch niepodległościowy Indii był serią działań politycznych od połowy lat 1880. do 1947 roku, które miały miejsce na subkontynencie indyjskim i miały na celu zakończenie brytyjskiego panowania kolonialnego.

Pierwszy ruch nacjonalistyczny zyskał na sile, gdy w 1885 roku powstał Indyjski Kongres Narodowy (INC). Wybitni umiarkowani liderzy INC pracowali nad postulatami takimi jak większe prawa gospodarcze dla Hindusów oraz prawo do przystępowania do egzaminów na służbę cywilną w Brytyjskich Indiach.

Pierwsza połowa XX wieku przyniosła coraz bardziej radykalne podejście do samorządu. Rozpoczęło się od protestów przeciwko podziałowi Bengalu (1905), które ujawniły ograniczenia reformistycznej agendy umiarkowanych liderów, i rozwinęło się w Ruch Niekooperacji (1919–1922), domagający się nie współpracy z władzami kolonialnymi. Momentum rosło stopniowo dzięki Ruchowi Nieposłuszeństwa Cywilnego (1929–1931), który nawoływał do aktywnego nieposłuszeństwa wobec rządu kolonialnego, i kulminowało w Ruchu Opuść Indie (1942), który kategorycznie domagał się końca brytyjskiej obecności kolonialnej w Indiach, co ostatecznie doprowadziło do przekazania władzy w 1947 roku.

Etapy walki o niepodległość w latach 20. charakteryzowały się przywództwem Mahatmy Gandhiego i przyjęciem przez Kongres jego polityki non-violence i obywatelskiego nieposłuszeństwa. Niektórzy z głównych zwolenników ideologii Gandhiego to Pandit Motilal Nehru, Sardar Vitthalbhai Patel, Dr Mazharul Haq Gaur alias Mitthanlal Gaur, Sarojini Naidu, Jawaharlal Nehru, Vallabhbhai Patel, Abdul Ghaffar Khan i Maulana Azad. Intelektualiści tacy jak Rabindranath Tagore i Subramania Bharati szerzyli patriotyczną świadomość. Kobiece liderki, takie jak Sarojini Naidu, Vijaya Lakshmi Pandit, Pritilata Waddedar i Kasturba Gandhi, promowały emancypację indyjskich kobiet i ich udział w walce o wolność.

Niektórzy liderzy przyjęli bardziej brutalne podejście, które zyskało na popularności po uchwaleniu ustawy Rowlatta, pozwalającej na nieograniczone aresztowania bez procesu. Ustawa ta wywołała protesty w całych Indiach, szczególnie w prowincji Pendżab, gdzie demonstracje te zostały brutalnie stłumione podczas masakry w Jallianwala Bagh.

Ruch niepodległościowy Indii był w ciągłej ewolucji ideologicznej. Zasadniczo antykolonialny, był uzupełniany wizjami niezależnego rozwoju gospodarczego, obok świeckiej, demokratycznej, republikańskiej i obywatelsko-libertariańskiej struktury politycznej. Po latach 30. ruch przyjął silną orientację socjalistyczną. Kulminacją był Indian Independence Act 1947, który zakończył suwerenność korony i podzielił Brytyjskie Indie na Dominion Indii i Dominion Pakistanu. 26 stycznia 1950 roku weszła w życie Konstytucja Indii, ustanawiając Republikę Indii, podczas gdy podzielone terytoria przekształciły się w niepodległe państwa Pakistan i później Bangladesz.