Juliusz Cezar przekracza Rubikon

Wyrażenie "przekroczyć Rubikon" jest idiomem oznaczającym "przekroczenie punktu bez powrotu". Jego znaczenie pochodzi od przekroczenia rzeki Rubikon przez Juliusza Cezara w styczniu 49 roku p.n.e. na czele 13. Legionu. Cezar nie miał prawa dowodzić armią na terenie Italii, a przekraczając rzekę ze swoimi siłami, łamał prawo i narażał się na śmierć. Przekroczenie to wywołało wojnę domową, która ostatecznie doprowadziła Cezara do objęcia władzy dyktatora na całe życie (dictator perpetuo).

Cezar wcześniej został mianowany gubernatorem regionu rozciągającego się od południowej Galii po Illyricum. Gdy kończył się jego kadencja, Senat nakazał mu rozwiązanie armii i powrót do Rzymu. Cezar zignorował to polecenie i zamiast tego przywiózł swoją armię do Rzymu, zajmując miasto Ariminum, a następnie przekraczając Rubikon na południe. Dokładna data przekroczenia nie jest znana, ale naukowcy zazwyczaj umieszczają ją na noc z 10 na 11 stycznia, ze względu na prędkość, z jaką wówczas mogli podróżować posłańcy. Wyrażenie "alea iacta est" („Kości zostały rzucone”), które rzekomo wypowiedział Cezar tuż przed przekroczeniem, również pochodzi z tego wydarzenia.