Atak na Pearl Harbor

Atak na Pearl Harbor – przeprowadzony 7 grudnia 1941 roku japoński atak lotniczo-morski na amerykańskie bazy marynarki wojennej i lotnictwa na wyspie Oʻahu na Hawajach, będący jednym z ataków rozpoczynających działania II wojny światowej na obszarze Pacyfiku i elementem szerzej rozumianej wojny na Pacyfiku. Skutkiem ataku na najważniejszą bazę amerykańskiej Floty Pacyfiku – Naval Station Pearl Harbor – oraz kilka baz amerykańskiej armii i piechoty morskiej, było przystąpienie Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. Atak został przeprowadzony w okresie narastającego napięcia politycznego w regionie Pacyfiku wywołanego japońską agresją na Chiny, po przystąpieniu przez cesarstwo japońskie do paktu trójstronnego oraz w czasie największych sukcesów nazistowskiej III Rzeszy na froncie wschodnim II wojny światowej.

Operacja poprzedzona została wielomiesięcznymi przygotowaniami, studiami koncepcyjnymi, grami wojennymi i ćwiczeniami, w trakcie których były jednocześnie prowadzone negocjacje dyplomatyczne Japonii ze Stanami Zjednoczonymi. Po niepomyślnym zakończeniu negocjacji, atak został przeprowadzony za pomocą 360 samolotów bombowych, torpedowych oraz myśliwskich startujących z sześciu lotniskowców wchodzących w skład zespołu Kidō-butai pod dowództwem wadm. Chūichiego Nagumo.

Przeprowadzając atak bez wcześniejszego wypowiedzenia wojny, japońska marynarka wojenna uzyskała operacyjne zaskoczenie, co umożliwiło zniszczenie znacznej części trzonu Floty Pacyfiku. W dwugodzinnym ataku zatopionych lub ciężko uszkodzonych zostało pięć z ośmiu pancerników oraz szereg okrętów innych klas, na okolicznych zaś lotniskach zniszczonych lub ciężko uszkodzonych zostało 328 amerykańskich samolotów. W wyniku ataku Flota Pacyfiku zepchnięta została do strategicznej defensywy, co umożliwiło Japonii osiągnięcie wszystkich terytorialnych i ekonomicznych celów wojny w ciągu zaledwie pięciu następnych miesięcy.

Sukces w skali operacyjnej ataku na Pearl Harbor stanowił jednak jedno ze źródeł niepowodzenia strategicznego planu szybkiego rozstrzygnięcia wojny na korzystnych dla Japonii warunkach. Atak rozpoczął bowiem długą, czteroletnią wojnę, której wobec różnicy potencjałów obu krajów, Japonia nie miała szansy wygrać. Japoński atak na okręty w amerykańskiej bazie skutkował również wypowiedzeniem Stanom Zjednoczonym wojny przez Niemcy i Królestwo Włoch, co spowodowało włączenie USA do wojny także na teatrze europejskim.